Avontuurlijk spelen

Avontuurlijk spelen: ontdekken, bewegen en grenzen verleggen

Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Ze willen ontdekken, klimmen, rennen, klauteren en vooral zelf ervaren wat ze kunnen. Avontuurlijk spelen sluit daar perfect op aan. Het is een speelvorm waarin uitdaging, spanning, beweging, fantasie en ontdekking samenkomen.

Maar wat maakt een speelplek nu écht avontuurlijk? En waarom is het zo waardevol voor kinderen?

Wat is avontuurlijk spelen?

Bij avontuurlijk spelen krijgen kinderen de ruimte om zelf op ontdekking te gaan. In plaats van dat een speeltoestel maar één duidelijke functie heeft, worden kinderen uitgedaagd om zelf te bedenken wat ze met de omgeving kunnen doen.

Een boomstam kan bijvoorbeeld een evenwichtsbalk worden. Een heuvel wordt een klimparcours. Een paar grote keien vormen een spannende oversteek en een tunnel kan zomaar de ingang naar een verborgen wereld zijn.

Het draait dus niet alleen om het speeltoestel zelf. De totale omgeving vormt het avontuur.

Daarbij hoort ook een beetje gezonde spanning. Een kind dat bovenaan een klimparcours staat en twijfelt of het verder durft, wordt uitgedaagd om zelf een keuze te maken. Wanneer het uiteindelijk de oversteek maakt, ontstaat er een gevoel van trots en zelfvertrouwen.

Lekker uitrazen

Avontuurlijk spelen betekent natuurlijk ook: lekker bewegen.

Kinderen kunnen rennen, springen, klimmen, klauteren, rollen en balanceren. Een avontuurlijke speelplek nodigt uit tot actief spel en zorgt ervoor dat kinderen niet alleen met hun hoofd, maar met hun hele lichaam bezig zijn.

Een parcours met verschillende hoogtes, ondergronden en uitdagingen maakt ieder rondje anders. Vandaag neem je misschien de makkelijke route. Morgen probeer je juist dat moeilijke klimonderdeel.

Zo ontstaat een speelplek die kinderen steeds opnieuw kunnen ontdekken.

Natuurlijk spelen en avontuur

Natuurlijke elementen passen uitstekend bij avontuurlijk spelen. Bomen, struiken, boomstammen, zand, water en zwerfkeien geven een speelplek een eigen karakter.

Een bosje kan bijvoorbeeld een geheime schuilplaats worden. Een grote boom wordt een klimboom en een verzameling stenen verandert in een uitdagend parcours.

Het voordeel van natuurlijke materialen is bovendien dat ze niet voorschrijven wat kinderen ermee moeten doen. Ze laten ruimte voor de fantasie.

Een thema maakt het avontuur compleet

Ook thematisch spelen kan een belangrijke rol spelen binnen een avontuurlijke speelplaats.

Denk bijvoorbeeld aan een schip. Door hoogteverschillen, touwen, klimroutes en een gedeeltelijk uitgewerkt schip ontstaat een speelwereld waarin kinderen hun eigen verhaal kunnen bedenken.

Misschien is het schip gestrand.
Misschien zijn de kinderen piraten die op zoek zijn naar een schat.
Of misschien is het helemaal geen schip, maar een ruimtestation.

Juist wanneer je niet alles volledig invult, geef je kinderen de ruimte om zelf betekenis aan de speelplek te geven.

Fantasie krijgt alle ruimte

Avontuurlijk spelen en fantasierijk spelen gaan daarom goed samen.

Een speelplek hoeft niet letterlijk uit te beelden wat het moet voorstellen. Sterker nog: soms werkt het beter om slechts een aantal herkenbare elementen toe te voegen.

Een half schip, een paar houten kisten, grote keien en een touwbrug kunnen samen genoeg zijn om een compleet verhaal te laten ontstaan.

De ontwerper maakt de omgeving. Het kind maakt het avontuur.

Dat is misschien wel een van de mooiste eigenschappen van avontuurlijk spelen.

Uitdaging op ieder niveau

Niet ieder kind zoekt dezelfde uitdaging. Waar het ene kind zonder twijfel boven op een klimtoestel staat, vindt een ander kind een kleine balanceerroute al spannend genoeg.

Een goede avontuurlijke speelplek biedt daarom verschillende niveaus van uitdaging.

Makkelijke routes kunnen worden afgewisseld met moeilijkere onderdelen. Lage elementen kunnen naast hogere speelonderdelen staan. Kinderen kunnen zelf bepalen welke uitdaging ze aangaan.

Daarmee groeit een speelplek als het ware mee met het kind.

Wat vandaag nog spannend is, kan over een paar maanden ineens makkelijk zijn. En dan is het tijd voor de volgende uitdaging.

Avontuur betekent niet onveilig

Bij avontuurlijk spelen wordt soms gedacht aan gevaarlijke speelplekken. Maar avontuur en onveiligheid zijn niet hetzelfde.

Het doel is niet om kinderen aan onverantwoorde risico’s bloot te stellen. Het gaat juist om uitdagende situaties waarin kinderen leren inschatten wat ze zelf kunnen.

Kan ik deze oversteek maken? Durf ik hoger te klimmen? Hoe kom ik aan de andere kant? Welke route kies ik?

Door zulke ervaringen ontwikkelen kinderen niet alleen hun motorische vaardigheden, maar ook hun zelfstandigheid en zelfvertrouwen.

Een speelplek die blijft verrassen

Een goede avontuurlijke speelplaats voelt niet na één bezoek al volledig ontdekt.

Misschien is er een verborgen doorgang die je vanaf de ingang niet ziet. Of leidt een kruipbuis naar een tweede speelgebied. Misschien kun je via een kabelbaan razendsnel naar de andere kant van het terrein.

Op grotere locaties kun je zelfs verschillende speelwerelden met elkaar verbinden. Door beplanting of hoogteverschillen van elkaar gescheiden, lijken ze op het eerste gezicht los van elkaar te staan. Kinderen ontdekken pas tijdens het spelen dat er achter een bosje of tunnel nóg een wereld ligt.

Dat gevoel van ontdekking maakt een speelplek bijzonder.

Ook kleine ruimtes kunnen avontuurlijk zijn

Voor avontuur heb je overigens niet altijd een enorm terrein nodig.

Op een kleinere speelplek kun je juist slim gebruikmaken van de hoogte. Een touwbrug, klimboom, klimwand of verhoogd speelplatform kan veel uitdaging bieden zonder dat je een groot oppervlak nodig hebt.

Het gaat uiteindelijk niet om de omvang van de speelplaats, maar om de mogelijkheden die de ruimte biedt.

Hufterproof én avontuurlijk

Een avontuurlijke speelplek moet natuurlijk tegen een stootje kunnen. Zeker wanneer de locatie openbaar toegankelijk is, zijn sterke en duurzame materialen belangrijk.

Door bijvoorbeeld gebruik te maken van robuuste materialen zoals roestvrij staal en gelamineerd hout, kan een speelplek jarenlang intensief worden gebruikt.

Zo ontstaat een combinatie die het beste van verschillende werelden samenbrengt: een speelplek die avontuurlijk, uitdagend, duurzaam en onderhoudsvriendelijk is.

De kracht van avontuurlijk spelen

Avontuurlijk spelen is uiteindelijk meer dan klimmen, klauteren of een spannende kabelbaan.

Het gaat om kinderen die zelf ontdekken, zelf keuzes maken, zelf grenzen verleggen en zelf verhalen bedenken.

En vooral: zelf ervaren hoe leuk het is om iets te proberen wat eerst misschien een beetje spannend leek.

Een avontuurlijke speelplek geeft kinderen daarvoor de ruimte. Met natuurlijke elementen, uitdagende speeltoestellen, hoogteverschillen, verborgen plekken en voldoende ruimte voor fantasie ontstaat een omgeving waarin ieder kind op zijn eigen manier avontuur kan beleven.

Want de mooiste speelplek is misschien wel de plek waar kinderen steeds opnieuw iets ontdekken wat ze nog niet eerder hadden gezien.