Risicovol spelen

Risicovol spelen

Het lijkt een cliché om te stellen dat kinderen het heerlijk vinden om buiten te spelen. Het schoolplein is een van de plekken waar dat perfect kan. Na de herinrichting van een nieuw schoolplein, zien we dat kinderen creatiever zijn in hun spel dan dat de ontwerper had kunnen bedenken. Kinderen zoeken graag de risico’s op. Bij risicovol spelen gaan kinderen aan de slag met uitdagende activiteiten, waarbij een risico bestaat op een (kleine) verwonding. Tijdens risicovol spelen testen en verleggen kinderen hun grenzen door nieuwe activiteiten uit te proberen en hun angsten te overwinnen. De opwinding, spanning en trots die kinderen ervaren tijdens het ontdekken en opzoeken van hun grenzen maakt dat kinderen risicovol spelen heel leuk vinden.

De eerste gedacht bij risicovol spelen is dat het de speeltoestellen zijn die daar toe uitdagen. Risicovol spelen kan echter op verschillende manieren, zie hieronder de 6 belangrijkste categorieën:

  • Spelen met gevaarlijke voorwerpen
  • Spelen met snelheid
  • Spelen op hoogte
  • Spelen uit zicht
  • Trek en duwspelen
  • Spelen op gevaarlijke plekken

Iedereen wil het beste voor zijn kind en beschermen is daar van nature een belangrijk onderdeel van. Uit angst dat een kind zich bezeert zijn we al snel geneigd in te grijpen als we zien dat een kind in een risicovolle situatie komt.

Maar met deze goedbedoelde bescherming doen we kinderen uiteindelijk geen plezier. Natuurlijk moet je kinderen beschermen tegen onaanvaardbare risico’s, maar een bult of een schaafwond is vaak helemaal niet erg.

RISICOVOL SPELEN GOED VOOR ONTWIKKELING

Internationaal wetenschappelijk onderzoek laat zien dat het spelen met risico’s goed is voor de ontwikkeling van kinderen. De belangrijkste eindresultaten op een rij:

  1. Door het ervaren van risico’s tijdens spelen, ontwikkelen kinderen zich. Ze leren risico’s inschatten en ontwikkelen cognitieve vaardigheden om de juiste beslissing te maken wanneer een risicovolle situatie zich opnieuw voordoet.
  2. Het nemen van risico’s is een onderdeel van de ontwikkeling van een kind. Het ontwikkelt een positieve houding van ‘ik kan het’ en daarmee gaat een kind uitdagingen positief ervaren, in plaats van enge dingen te mijden. Dit vergroot onafhankelijkheid en zelfvertrouwen van een kind, wat belangrijk kan zijn voor hun doorzettingsvermogen als een kind komt te staan voor moeilijke situaties.
  3. Het risicovol spelen heeft een positieve invloed op de fysieke en mentale gezondheid van kinderen, en op het ontwikkelen van sociale vaardigheden. Kinderen staan sterker in hun schoenen en kunnen beter conflicten oplossen en emoties herkennen van speelmaatjes.
  4. Bewegingen die veel voorkomen bij het spelen met risico’s, zoals slingeren, klimmen, rollen, hangen en glijden zijn niet alleen leuk voor kinderen, maar ook van essentieel belang voor hun motorische vaardigheden, balans, coördinatie, en lichaamsbewustzijn. Kinderen die dat niet doen zijn vaker onhandig, en voelen zich ongemakkelijk in hun eigen lichaam, hebben een slechte balans en bewegingsangst.

EEN PAAR TIPS ALS HET GAAT OM HET SPELEN MET RISICO’S:

  1. Maak regels over het spelen. Niet alle kinderen hoeven hetzelfde te durven. Zorg dat kinderen respect hebben voor wat de ander misschien nog niet durft.
  2. Moedig kinderen aan als zij iets nieuws proberen of kunnen. Grijp alleen in als er echt gevaar is. Leg dan uit waarom je ingrijpt en geeft tips, bijvoorbeeld: ‘’ kijk af en toe naar beneden’’.
  3. Waarschuw niet te snel. Daarmee haal je kinderen uit hun concentratie, vaak laten ze het dan afweten. Wacht eens 10 tellen en kijk wat er gebeurt.

WAT IS HET VERSCHIL TUSSEN RISICO EN GEVAAR?

Het is goed onderscheid te maken tussen gevaar en risico. Risico heeft te maken met de kans dat iets niet goed kan gaan. Daarbij bepalen je eigen keuzes voor een groot deel of het wel of niet misgaat. Gevaar is een rechtstreekse dreiging waar je zelf weinig invloed op uit kan oefenen. De grens tussen gevaar en risico verandert naarmate kinderen ouder worden en zich verder ontwikkelen; voor een kind van 2 jaar is spelen bij open water een gevaar, terwijl dat voor een 12 jarige een risico kan zijn. Als ouder moet je je kind beschermen tegen gevaren, niet de risico’s wegnemen. Als een kind niet zelf de risico’s kan inschatten, omdat het daar de vaardigheden nog niet voor heeft of omdat de risico’s voor het kind niet zichtbaar zijn moet je als ouder dus ingrijpen.